Banner VPCO

A+ A A-

Code Goed Bestuur in het Primair Onderwijs

 

Preambule

De leden van de PO-Raad hebben op 21 januari 2010 deze code vastgesteld als leidraad voor goed bestuur in het primair onderwijs. Vaststelling van de code vloeit direct voort uit de beleidsagenda van de PO-Raad 'Goed onderwijs voor ieder kind' (augustus 2009). De PO-Raad beschouwt het als een teken van kracht dat de leden deze code hebben vastgesteld en willen gaan naleven.

De vaststelling van deze code is voor de PO-Raad en haar leden geen doel op zichzelf. Veel belangrijker is het besef dat goed bestuur bijdraagt aan goed onderwijs voor ieder kind. En dat is uiteraard waar het de PO-Raad en haar leden om begonnen is. Goed bestuur realiseren we niet alleen met het vaststellen van een code. Goed bestuur is vooral een kwestie van gedrag en cultuur binnen onderwijsorganisaties moet een cultuur heersen waarin men elkaar aanspreekt op gedrag dat overeenkomt met die principes.

PO-Raad heeft gekozen voor een code waarin vooral uitgangspunten voor goed bestuur centraal staan. Zodoende voorkomen we nieuwe plan- en regellast en laten we het aan de onderwijsorganisaties in het primair onderwijs over hun eigen wijze van invulling van die principes te kiezen. Tevens biedt deze op principes gebaseerde code daarmee alle ruimte voor de brede verscheidenheid aan bestuurlijke verschijningsvormen binnen het primair onderwijs.

Met deze code wordt aangesloten op actuele inzichten in 'goed bestuur'1. Tevens is de code in overeenstemming met de begin 2010 aanvaarde wijzigingen in de WPO en WEC omtrent de scheiding van toezicht en bestuur en de verbetering van intern toezicht. Deze Wet goed bestuur vraagt van schoolbesturen in hun jaarverslag te melden aan welke code goed bestuur zij zich houden. De leden van de PO-Raad zijn gehouden te handelen naar bijgaande code.

De komende tijd wordt de aandacht gericht op implementatie en verankering van de in de code opgenomen principes. Opneming van een regeling omtrent toezicht op naleving (bijvoorbeeld via een klachtenprocedure) zal bij de eerstkomende evaluatie van de code (in 2011) aan de orde komen.

Bij goed bestuur hoort regelmatige reflectie. Dat zal de PO-Raad zoals gezegd ook zelf toepassen ten aanzien van deze code. Binnen twee jaar zal een heroverweging van de code plaatsvinden op basis van de dan beschikbare praktijkervaringen. Mede met 't oog daarop nodigt de PO-Raad gebruikers van de code uit ervaringen te melden.

Utrecht, januari 2010.

1 Bij de samenstelling van deze code is de eerdere Code Goed Bestuur Primair Onderwijs (2005) betrokken. De voorliggende code wordt geacht in de plaats te treden van deze eerdere code. Voorts is bij de opstelling van deze code het gestelde in de Code Goed Bestuur van de VO-raad (2007) zoveel als mogelijk.

 

I. Algemene bepalingen

Artikel 1 - Begripsbepalingen

In deze code wordt verstaan onder:

a)      Wet: de Wet op het Primair Onderwijs dan wel de Wet op de Expertisecentra;

b)     School: een school of instelling als bedoeld in de wet;

c)             Bevoegd gezag: voor wat betreft bijzondere scholen de stichting, vereniging of andere rechtspersoon, in de wet als zodanig aangeduid; voor wat betreft openbare scholen het college van burgemeester en wethouders of ander openbaar orgaan, of de openbare of samenwerkingsstichting, in de wet als zodanig aangeduid;

d)     Organisatie: het geheel van scholen, organen en functionarissen ressorterend onder het bevoegd gezag;

e)      Schoolbestuur: het orgaan van het bevoegd gezag dat op basis van statuten of een andere regeling belast is met de eindverantwoordelijkheid voor de uitoefening van de taken en bevoegdheden namens het bevoegd gezag;

f)              Intern toezichtsorgaan: het orgaan van het bevoegd gezag dat op basis van statuten of een andere regeling belast is met het houden van toezicht;

g)             Directeur: de directeur van een school, als bedoeld in de wet;

h)  Belanghebbenden: personen, geledingen en organisaties waarmee de organisatie nauw

contact wenst te onderhouden; i)   Code: deze Code Goed Bestuur in het Primair Onderwijs; j)   PO-Raad: de sectororganisatie voor het primair onderwijs.

 

Artikel 2 - Verantwoordelijkheid ten aanzien van de code

1.            De code is vastgesteld door de algemene ledenvergadering van de PO-Raad.

2.            De leden van de PO-Raad onderschrijven deze code. Zij hanteren de uitgangspunten van de code bij hun dagelijks werk en gaan op verantwoorde wijze om met de vrijheid die deze code biedt.

 

Artikel 3 Pas toe of leg uit

1.            De leden van de PO-Raad zullen de bepalingen in deze code naleven.

2.            Daar waar leden menen niet te kunnen voldoen aan de bepalingen in deze code maken zij aan hun belanghebbenden en het bestuur van de PO-Raad kenbaar in hoeverre niet voldaan is aan de bepalingen uit deze code en wat de reden daarvan is.

 

Artikel 4 - Strijdigheid en voorrang

1.            Indien op een bevoegd gezag codes vanuit meerdere onderwijssectoren van toepassing zijn, dan maken het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan in overleg een keuze. Uitgangspunt hierbij is dat er op enig moment slechts één code van toepassing is op de organisatie.

2.            Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan motiveren de keuze en maken deze kenbaar aan de belanghebbenden en de betreffende sectororganisaties.

 

Artikel 5 - Functiescheiding tussen bestuur en intern toezicht

1.            Het bevoegd gezag draagt zorg voor een scheiding tussen de functies van bestuur en intern toezicht.

2.            Binnen het kader van het gestelde in lid 1 zijn ondermeer de volgende modaliteiten mogelijk:

a)   Onderbrenging van de functies van bestuur en intern toezicht in twee verschillende organen van het bevoegd gezag.

Daarbij komt de functie van bestuur bij een college van bestuur of statutair bestuurder te berusten ('het schoolbestuur' als bedoeld in deze code) en de functie van intern toezicht bij een raad van toezicht ('het intern toezichtsorgaan' als bedoeld in deze code).

b)     Onderbrenging van de functies van bestuur en intern toezicht in één orgaan van het bevoegd gezag, waarbij scheiding van bestuur en toezicht wordt gerealiseerd doordat binnen dat ene orgaan bepaalde functionarissen met de uitoefening van het bestuur worden belast en anderen met de uitoefening van intern toezicht. Daarbij komt de functie van bestuur bij de uitvoerende leden van het bestuur te berusten ('het schoolbestuur' als bedoeld in deze code) en de functie van intern toezicht bij de toeziende leden van het bestuur ('het intern toezichtsorgaan' als bedoeld in deze code).

c)             Feitelijke uitoefening van de functie van bestuur door een of meer functionarissen in dienst van het bevoegd gezag op basis van door het schoolbestuur gegeven volmacht, mandaat of delegatie, waarbij het schoolbestuur zich onthoudt van feitelijke uitoefening van de functie van bestuur en zich richt op uitoefening van intern toezicht.

Daarbij komt de functie van bestuur bij de met volmacht/mandaat/delegatie belaste functionarissen te berusten ('het schoolbestuur' als bedoeld in deze code) en de functie van intern toezicht bij het schoolbestuur ('het intern toezichtsorgaan' als bedoeld in deze code). 3.   Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan dragen er zorg voor dat de wijze waarop de functies bestuur en intern toezicht onderscheiden en gescheiden worden, vast ligt in de statuten en/of een reglement en/of het managementstatuut van het bevoegd gezag. Daarbij regelen het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan tevens welke organen en functionarissen welke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden hebben, hoe deze organen en functionarissen worden samengesteld c.q. benoemd en welke werkwijze deze hanteren.

 

Artikel 6 -Naleving

1.            Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan bespreken en bevorderen naleving van deze code binnen de organisatie.

2.            De PO-Raad bevordert naleving van deze code binnen de aangesloten bevoegde gezagsorganen.

 

II. Uitgangspunten

 

Artikel 7 - Opdracht

Bevoegde gezagsorganen binnen het primair onderwijs zijn maatschappelijke instellingen met een specifieke verantwoordelijkheid. Zij verzorgen de vorming en opleiding van kinderen in de leeftijd van 4 tot circa 12 jaar2 en zorgen voor kwalitatief goed onderwijs. Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan zijn er namens het bevoegd gezag in ieder geval verantwoordelijk voor dat:

ieder kind het maximale rendement uit zijn of haar mogelijkheden kan halen, doordat

hij of zij het best mogelijke onderwijs krijgt;

-    de scholen adequate leerresultaten boeken;

de leerlingen zich optimaal kunnen ontwikkelen als democratisch burger en lid van de samenleving (burgerschap);

-    de leerlingen zich er van bewust worden dat leren positief bijdraagt aan hun
ontwikkeling en een 'leven lang' aan de orde zou moeten zijn;

de medewerkers zich optimaal kunnen ontwikkelen en onder optimale omstandigheden hun bijdrage aan deze processen kunnen leveren (goed werkgeverschap).

2 Ook jonger dan 4 jaar indien ook voorschoolse opvang tot de doelstelling van het betreffende bevoegd gezag behoort. En tot circa 20 jaar waar het scholen voor voortgezet speciaal onderwijs betreft.

 

 

Artikel 8 - Inrichting van de organisatie

 

1.            Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan dragen er zorg voor dat de organisatie wordt ingericht op basis van efficiency en effectiviteit ten aanzien van het realiseren van de opdracht.

2.            Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan dragen zorg voor een goede verdeling van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen de verschillende organen, in het bijzonder tussen het schoolbestuur, het intern toezichtsorgaan en de directeuren. Daarbij worden taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden in beginsel zo laag mogelijk in de organisatie belegd.

3.     Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan dragen er zorg voor dat de organisatie zo is ingericht dat deze het vermogen heeft zich aan te passen aan een wijzigende omgeving.

 

Artikel 9 - Professionals

 

1.            Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan creëren en bewaken professionele ruimte voor het personeel van het bevoegd gezag, ten minste door het bevorderen van een cultuur waarin professionals gestimuleerd worden met elkaar in gesprek te gaan om de kwaliteit van het eigen en eikaars professionele handelen te versterken en eenzaamheid en handelingsverlegenheid te doorbreken. Het schoolbestuur legt uitgangspunten en uitwerkingen vast in een professioneel statuut.

2.            Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan dragen zorg voor een beleid dat gericht is op ontwikkeling en onderhoud van de eigen deskundigheid en verantwoordelijkheid van het personeel voor de kwaliteit van het onderwijs.

 

Artikel 10 - Interne verantwoording

 

De organen en functionarissen van hetbevoegd gezag (ten minste het schoolbestuur, het intern toezichtsorgaan en de directeuren) verantwoorden zich tegenover elkaar en tegenover de medezeggenschapsorganen, het personeel en de ouders/verzorgers over de uitoefening van hun taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden.

 

Artikel 11 - Horizontale dialoog

 

1.            Teneinde de opdracht optimaal te realiseren, dragen het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan zorg voor een beleid dat voorziet in een dialoog met belanghebbenden op alle relevante niveaus van de organisatie.

2.            In het beleid wordt in ieder geval aandacht besteed aan:

 

-        wie ten minste als belanghebbenden van de organisatie worden beschouwd;

-        de wijze waarop de belanghebbenden worden betrokken in de beleidscyclus;

-        de wijze waarop informatie wordt verstrekt (en resultaten worden teruggekoppeld).

 

Artikel 12 - Jaarverslag

 

1.             In het jaarverslag leggen het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan verantwoording af over de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de interne verantwoording en de horizontale dialoog.

2.             In het jaarverslag wordt voorts gemeld:

hoe de functies van bestuur en intern toezicht worden uitgeoefend, welke organen daartoe zijn ingesteld, wie deel uitmaakt van de betreffende organen, wie welke taken heeft en wat de werkwijze is;

-        in hoeverre de instelling voldoet aan de bepalingen uit deze code en de uitleg voor eventuele afwijkingen;

-        welke resultaten op organisatie- en schoolniveau zijn behaald ten aanzien van strategisch beleid, gestelde doelen en leerresultaten.

 

III. Schoolbestuur

 

Artikel 13 - Taken en bevoegdheden schoolbestuur

 

1.            Het schoolbestuur draagt zorg voor de besturing van de organisatie waaronder wordt verstaan het uitvoering geven aan de besturingsfilosofie en de opdracht van het bevoegd gezag, het geven van richting, de verwerving van de nodige middelen, het besteden en beheren daarvan en het adequaat doen functioneren van de organisatie in het algemeen.

2.            Het schoolbestuur beschikt over de benodigde bevoegdheden ter uitvoering van de toebedeelde bestuurstaak.

3.     Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor uitoefening van de aan hem toebedeelde bevoegdheden en kan daarop worden aangesproken.

4.     Het schoolbestuur draagt zorg voor naleving van de code binnen de organisatie.

 

Artikel 14 - Leidraad schoolbestuur

 

1.            Bij de vervulling van zijn taak richt het schoolbestuur zich naar de opdracht van het eigen bevoegd gezag alsmede naar de opdracht als gesteld in artikel 7 van deze code.

2.            Het schoolbestuur handelt en besluit rechtmatig, in overeenstemming met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en draagt zorg voor een integere bedrijfsvoering.

 

Artikel 15 Strategisch beleid

 

1.            Het schoolbestuur draagt zorg voor een actueel strategisch beleid met heldere doelen die gelden als leidraad voor de organisatie.

2.            In het strategisch beleid maakt het schoolbestuur ondermeer duidelijk hoe strategisch beleid op organisatieniveau zijn vertaling vindt naar kwalitatief goed onderwijs en leerresultaten voor kinderen.

3.     Het schoolbestuur en het intern toezichtsorgaan evalueren regelmatig de realisatie van het strategisch beleid en de geformuleerde doelen binnen een vaste cyclus voor planning & controle.

4.     Het schoolbestuur onderzoekt periodiek en op gestructureerde wijze welke onzekere factoren het realiseren van zijn strategisch beleid en doelen in de weg kunnen staan.

 

Artikel 16 Cultuur

 

1.            In de besturing van de organisatie richt het schoolbestuur zich niet alleen op de resultaten, maar ook op de wijze waarop deze tot stand komen (zoals cultuur, processen en condities).

2.            Het schoolbestuur bevordert een organisatiecultuur binnen de organisatie die het mogelijk maakt dat werknemers en andere belanghebbenden melding durven te maken van door hen vermoede onregelmatigheden binnen de organisatie. Daarbij behoort bescherming van de rechtspositie van degene die die dergelijke zaken aan de orde stelt.

 

Artikel 17 - Informatie

 

Het schoolbestuur draagt er zorg voor dat het intern toezichtsorgaan beschikt over de informatie die vereist is voor de uitoefening van intern toezicht en horizontale dialoog.

 

Artikel 18 - Inrichting en functioneren van het schoolbestuur

 

1.            Het schoolbestuur is zodanig ingericht dat het zijn taak naar behoren kan uitoefenen.

2.            Indien het schoolbestuur uit meerdere personen bestaat, wordt duidelijk omschreven wie welke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden heeft.

3.     Het schoolbestuur treedt als eenheid naar buiten.

4.      Het schoolbestuur vraagt feedback op het eigen functioneren.

5.             Het schoolbestuur evalueert regelmatig zijn functioneren.

 

Artikel 19 - Onafhankelijkheid

 

1.            Ieder lid van het schoolbestuur dient zich ten opzichte van medebestuurders, het intern toezichtsorgaan en ieder deelbelang van de organisatie onafhankelijk en kritisch te kunnen opstellen.

2.            Tot het schoolbestuur wordt niet toegelaten iemand die wegens de vervulling van een bestuurs- of toezichtfunctie bij een andere organisatie in dezelfde sector en dezelfde regio met onverenigbare belangen geconfronteerd kan worden.

3.     Iedere schijn van belangenverstrengeling tussen de organisatie en het schoolbestuur wordt voorkomen.

 

IV. Intern toezichtsorgaan

 

Artikel 20 - Taken en bevoegdheden intern toezichtsorgaan

 

1.            Het intern toezichtsorgaan houdt toezicht op het functioneren van de organisatie in het algemeen en het schoolbestuur in het bijzonder.

2.            Het intern toezichtsorgaan is belast met vaststelling dan wel goedkeuring van de begroting, het jaarverslag (inclusief het bestuursverslag en de jaarrekening) en het strategisch beleid en eventueel andere daartoe binnen het bevoegd gezag daartoe aangewezen besluiten.

3.     Het intern toezichtsorgaan draagt zorg voor aanwijzing van de accountant die belast is met de controle van de jaarrekening.

4.     Het intern toezichtsorgaan draagt zorg voor de inrichting van het bevoegd gezag, ten minste door middel van een goedkeuringsrecht ten aanzien van statutenwijziging.

5.            Indien sprake is van een bezoldigd schoolbestuur dan wel een of meer functionarissen die op basis van volmacht of mandaat feitelijk zijn belast met uitoefening van bestuurlijke taken en bevoegdheden, dan vervult het intern toezichtsorgaan het werkgeverschap ten opzichte van deze functionarissen. Daaronder is ten minste begrepen uitoefening van de bevoegdheden ten aanzien van benoeming, schorsing, ontslag en beloning. Ten aanzien van de in een dergelijke situatie toe te passen beloning, houdt het intern toezichtsorgaan zich aan een daartoe door de PO-Raad vast te stellen beloningsleidraad.

6.            Het intern toezichtsorgaan staat het schoolbestuur met raad terzijde en fungeert als klankbord.

 

Artikel 21 - Leidraad intern toezichtsorgaan

 

1.            Bij de vervulling van zijn taak richt het intern toezichtsorgaan zich naar de opdracht van het eigen bevoegd gezag alsmede naar de opdracht als gesteld in artikel 7 van deze code.

2.            Aandachtspunten van het intern toezichtsorgaan zijn ten minste:

-    de kwaliteit van het door de organisatie geboden onderwijs;
rechtmatig en integer bestuur en beheer van de organisatie;

rechtmatige verwerving en doelmatige en rechtmatige bestemming en aanwending van middelen;

-    naleving van de code.

3.   Het intern toezichtsorgaan stelt een toezichtskader vast waarin wordt geëxpliciteerd op
welke criteria het intern toezicht zich voorts in het bijzonder richt.

 

Artikel 22 - Informatie

 

Het intern toezichtsorgaan formuleert zijn informatiebehoefte ten opzichte van het schoolbestuur, doch voorziet ook zichzelf van de benodigde informatie.

 

Artikel 23 - Inrichting en functioneren

 

1.            Voor de leden van het intern toezichtsorgaan worden profielen opgesteld die zijn afgestemd op hun taken en bevoegdheden. Deze profielen worden openbaar gemaakt.

2.            Ten aanzien van het intern toezichtsorgaan wordt duidelijk omschreven wie welke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden heeft.

3.     Leden van het intern toezichtsorgaan hebben een van tevoren vastgestelde zittingstermijn, waarbij is geregeld hoe wordt gehandeld aan het einde van deze termijn en dat herbenoeming slechts een beperkt aantal malen aan de orde kan zijn.

4.     Het intern toezichtsorgaan treedt als eenheid naar buiten.

5.            Het intern toezichtsorgaan is verantwoordelijk voor de kwaliteit van zijn eigen functioneren en evalueert dat regelmatig.

 

Artikel 24 - Onafhankelijkheid

 

1.            Ieder lid van het intern toezichtsorgaan dient zich ten opzichte van medeleden, het schoolbestuur en ieder deelbelang van de organisatie onafhankelijk en kritisch te kunnen opstellen. Dit geldt derhalve ook voor leden van het intern toezichtsorgaan die op basis van enige voordracht zijn benoemd.

2.            Tot het intern toezichtsorgaan wordt niet toegelaten iemand die wegens de vervulling van een bestuurs- of toezichtfunctie bij een andere organisatie in dezelfde sector en dezelfde regio met onverenigbare belangen geconfronteerd kan worden.

3.     Iedere schijn van belangenverstrengeling tussen de organisatie en het intern toezicht wordt voorkomen.

 

Artikel 25 - Vergoeding

 

1.            Het intern toezichtsorgaan bepaalt de vorm en de hoogte van de eigen vergoeding. Het intern toezichtsorgaan richt zich hierbij naar een daartoe door de PO-Raad vast te stellen leidraad.

2.            Het intern toezichtsorgaan maakt de vergoedingsregeling openbaar en verantwoordt deze jaarlijks in de jaarrekening.

 

IV. Slotbepalingen

 

Artikel 26 - Invoering van de code

 

1.  Deze code treedt per 1 augustus 2010 in werking.

2.     Deze code geldt voor twee jaar. De PO-Raad besluit uiterlijk in 2011 omtrent verlenging van de geldigheidsduur van deze code, al dan niet in gewijzigde vorm.